kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây

II. Kỹ thuật phòng và trị bệnh cho ốc nhồi. 1. Ốc nhồi bị nhiễm ký sinh trùng: - Dấu hiệu bệnh: Vỏ ốc bị ăn mòn thành các đường rảnh nhỏ như đường chỉ kim, ăn đục vào bên trong phần thân của ốc. Hoặc tình trạng nắp, miệng ốc bị ăn mòn làm mỏng mài ốc 2.3 Kỹ thuật chăm sóc cá trắm đen. Mực nước trong ao nuôi cần phải duy trì từ 1.5m - 2m, với cá trưởng thành thì mực nước cần lớn hơn 2m. Ngoài ra, hàng tuần bà con cần phải bơm lượng nước mới vào ao và xả bớt nước cũ. Thường xuyên kiểm tra môi trường nước ao Bài 11: Kĩ thuật chăn nuôi gà thịt thả vườn. Bài tập Kĩ thuật chăn nuôi gà thịt thả vườn có đáp án; Ôn tập chương 4 và chương 5. Bài tập Ôn tập chương 4 và chương 5 có đáp án; Chương 6: Nuôi thủy sản. Bài 12: Ngành thủy sản ở Việt Nam. Bài tập Ngành thuỷ sản ở 5/ Trồng cây: - Cho lớp đất mặt xuống đáy hố, nếu có bón lót phân chuồng hoai thì phải trộn đều trước khi trồng cây. - Cây trồng phải đặt ngay ngắn giữa hố. Sau đó dùng dao lam rạch một đường thẳng từ trên miệng túi bầu xuống đáy túi bầu, từ từ lột bỏ túi bầu PE ( tránh làm vỡ bầu đất ), dùng tay hoặc cuốc lấp đất lại và giẫm chặt xung quanh gốc. Cụ thể, phải thực hiện đúng các quy định về phòng, chống dịch bệnh cho động vật thủy sản nuôi; điều kiện cơ sở, vùng nuôi bán thâm canh, thâm canh đối với tôm sú, nuôi thâm canh đối với tôm thẻ chân trắng đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; quy phạm thực hành NTTS tốt Việt Nam (VietGAP) và các quy định khác có liên quan của Bộ NN&PTNT. 1. Chuẩn bị cá và nước trước khi vận chuyển - Trước khi tiến hành vận chuyển cá đi xa Một số lưu ý khi sang tôm trong quy trình nuôi 2 - 3 giai đoạn. Ứng dụng công nghệ số trong chăn nuôi bò sữa. Một số sinh vật hại trên cây mai. Một số lưu ý khi nuôi cá dĩa. Hủy Hợp Đồng Vay Tiền Online. Do các thông tin về những thực phẩm bẩn hiện nay, nhu cầu muốn tự cung cấp thực phẩm tự cung tự cấp cũng trở nên nhiều hơn. Hãy tìm hiểu về kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây đơn giản Kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây được thực hiện như thế nào? Cách bố trí bể cá và cây trồng Kỹ thuật này được thực hiện thành một quy trình đảm bảo. Thực hiện nuôi cá bên dưới, phần cây trồng thường được đặt bên góc, hoặc bên trên của bể cá. Tên gọi khác là Aquaponics. Xem chi tiết sơ đồ hệ thống Aquaponics kỹ thuật trồng rau nuôi cá Kỹ thuật được thực hiện xây dựng thiết kế bên dưới là bể cá, tùy thuộc vào từng loại cá khác nhau, mà bể có thể trang bị thêm máy sục có hoặc không. Đảm bảo cho cá có đầy đủ lượng oxy cần thiết cho cá đảm bảo oxy. Phần cây được trồng bên trên, sẽ được đặt vào giá hoặc chậu đảm bảo giúp cây có thể đứng vững và sinh trưởng, có một lớp đất đảm bảo đủ giày. Được thiết kế phần đường ống đi vào ra của phần chậu cây trồng. mô hình trồng rau nuôi cá sân thượng Cách xử lý nước trong bể cá và thực hiện tưới cây trong kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây Trong bể cá sẽ có một đường ống thực hiện đưa nước của bể cá đi thay. Nước này thay vì thực hiện đưa trực tiếp ra ngoài môi trường. Người ta thực hiện dẫn lượng nước thải, bao gồm lượng thức ăn thừa của cá, và phân cá, qua hệ thống máy bơm. Khi nước được đi qua máy bơm, nước thải từ bể cá sẽ được đi ngược lên trên, qua khu vực của bể cá, giúp cung cấp nước tưới cho cây. Đồng thời lượng nước này được lọc bỏ các loại tạp chất, cặn bẩn được đưa trực tiếp lại bể cá. Sau đó nước này lại được quay trở lại bể cá và tiếp tục chu trình của mình. hệ thống trồng rau sạch Công dụng của kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây Khi chúng ta thực hiện việc nuôi cá kết hợp trồng cây, sẽ mang lại cho chúng ta được nhiều nguồn lợi ích khác nhau cùng một lúc. Với nước nuôi cá được lọc qua hệ thống nước đi qua cây trồng, sẽ giúp cho các có nguồn nước sạch đảm bảo và liên tục. Đồng thời lượng nước này sẽ giúp cho người nuôi cá tiết kiệm hơn hẳn việc thực hiện thay nước mới. Đồng thời cũng không có quá nhiều nước thải từ quá trình nuôi cá ra môi trường bên ngoài. Trồng rau nuôi cá khép kín Với những cây được trồng theo kỹ thuật trồng cây nuôi cá, có được một nguồn dinh dưỡng cực kỳ tuyệt vời. Từ lượng phân cá và thức ăn thừa của nước thải sẽ đảm bảo có rất nhiều dưỡng chất cho cây phát triển xanh tốt. Cây cối phát triển hơn và luôn đảm bảo được sự an toàn sạch sẽ của rau, không có các chất độc hại. Nước nuôi cá tưới cây thì rất tốt Nhiều trường hợp mô hình trồng rau nuôi cá còn được thực hiện ở nhiều vị trí khác nhau trồng rau nuôi cá trên sân thượng, trồng rau nuôi cá trong nhà, trong vườn,... Mang đến cho người thực hiện kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây có được nhiều lợi ích cùng một lúc. Xem thêm sự tiện lợi với mô hình trồng rau nuôi cá tại nhà Công ty TNHH Tâm Sạch - Cung cấp giải pháp trồng rau sạch tại nhà. Địa chỉ 27 Đường Số 1 , P. Hiệp Bình Phước, Q. Thủ Đức, Tp. Hồ Chí Minh. VP 366 Lê Văn Sỹ, Q. Tân Bình, Khảo sát và tư vấn miễn phí Trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá được xem là một mô hình mới được bà con nhà nông áp dụng. Một kỹ thuật trồng đa canh mới nhưng lại đem lại nguồn thu nhập khủng, cải thiện kinh tế bền vững cho người dân. Thay vì chỉ nuôi cá hoặc trồng cây thì những vùng đất trống sẽ trở nên hoang phí. Chính vì thế, giải pháp trồng đa canh kết hợp với nuôi lồng ghép sẽ khai thác hết các giá trị của đất cũng như tài nguyên, đáp ứng được nhu cầu lớn của thị trường, hạn chế tối đa trúng mùa mất giá. Ưu điểmTận dụng hết diện tích sân bảo hiệu quả kinh tế thu nhập một cách bền tình trạng mất mùa, mất dụng hết nguồn thức chế tối đa các thiệt hại về mùa điểmĐầu tư nhiều thời gian để chăm sóc cây ăn quả và tích đất rộng hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cáCó thể nói rằng, việc làm nông không hề đơn giản, chỉ cần áp dụng sai kỹ thuật hoặc một vấn đề nào đó xảy ra, mùa màng rất dễ bị thất thu, thua lỗ, mất mùa trầm trọng. Để giảm tối đa các thiệt hại về kinh tế, mùa màng, bà con dần chuyển sang trồng đa canh, nuôi cá trồng xe với các lọai cây ăn quả. Cá sẽ được nuôi ghép ở dưới ao. Tuy nhiên, không chỉ nuôi một loại cá, bởi cá ăn ở các tầng khác nhau nên bà con kết hợp nuôi nhiều loại cá sẽ hạn chế được tình trạng dư thừa thức ăn, tận dụng hết nguồn thức ăn trong ao và tăng cao hiệu quả kinh tế. Với cây ăn quả, bà con sẽ trồng trên bờ như cây sầu riêng, măng cụt, xoài,… Tùy thuộc vào từng vùng miền, bà con sẽ lựa chọn loại cây ăn quả phù hợp với từng loại đất trồng. Bởi đây là biện pháp đa canh, không chỉ tập trung vào một mô hình, mà là sự kết hợp độc đáo giữa trồng cây và nuôi cá. Do đó, bà con cần nắm vững được kỹ thuật quản lý đầu con để tránh bị hao hụt. Đây thật sự là vấn đề mà bà con cần lưu ý. Nếu không quản lý tốt, cá sẽ bị hao hụt đáng kể, dẫn đến thua lỗ khá lớn. Ngoài ra, để thu hoạch một lượt, bà con cần tính toán hợp lý với từng loại cá khi thả ghép và thời gian nuôi. Tránh trường hợp chênh lệch quá nhiều về thời gian thu hoạch. Đặc biệt, khi trồng đa canh, việc hết sức quan trọng là bà con cần quản lý nguồn nước thật tốt. Lúc này, nguồn nước thật sự là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng nhiều đến cây trồng và cá được nuôi trong thêm Cách trồng cây ăn quả hiệu quả kinh tế cao nhanh thu hoạchChăm sóc cá và cây ăn quả hợp lýDù là với cây ăn quả hay cá, bạn cũng cần phải có biện pháp phòng bệnh thật tốt. Nếu lơ là, có thể đàn cá trong ao sẽ nhiễm bệnh, chết nhiều hoặc cây bị nhiễm sâu bệnh gây thiệt hại nhiều về năng suất. Do đó, bạn hãy theo dõi vườn cây ăn quả và ao cá thường xuyên. Xử lý kịp thời khi bênh vừa mới xuất hiện. Đối với cây trồng, nếu phát hiện cành, nhánh nào bị nhiễm sâu bệnh nặng thì hãy chặt bỏ ngay. Bà con cần phải có giải pháp chăm sóc cả cây ăn quả và cá. Tránh trường hợp chỉ chăm sóc tập trung ở một loại, sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của loại khác. Trong quá trình nuôi cá, bà con cần thay nguồn nước sạch thường xuyên. Vệ sinh thật sạch ao hồ sau mỗi mùa vụ để tránh bị nhiễm bệnh vào đợt nuôi sau. Những lưu ý khi trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cáĐể mang lại hiệu quả cao trong mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá, bạn cần phải lưu ý các vấn đề sau đâyDiện tích canh tác chọn giống cây đạt chất lượng, không bị nhiễm sâu nuôi nhiều loại cá để không bị dư thừa thức ăn trong trọng chăm sóc, theo dõi cả cây trồng và quy trình đếm số lượng cá phù bón phân hữu cơ cho cây biện pháp phòng tránh dịch bệnh chặt chẽ để bệnh không bị vậy, mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá cũng không quá phức tạp. Tuy nhiên, khi áp dụng kỹ thuật này, đòi hỏi bạn phải chú trọng nhiều đến việc chăm sóc. Bạn cần phải có biện pháp, kỹ thuật chăm sóc song song cây trồng và cá đúng cách để thu được năng suất cao. Hy vọng với những chia sẻ trên sẽ giúp bạn nắm rõ và thành công với mô hình này. Hướng dẫn mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá thu được thu nhập khủng, năng suất cao và bền vững. Những lưu ý bạn cần phải biết khi trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá. Trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá được xem là một mô hình mới được bà con nhà nông áp dụng. Một kỹ thuật trồng đa canh mới nhưng lại đem lại nguồn thu nhập khủng, cải thiện kinh tế bền vững cho người dân. Thay vì chỉ nuôi cá hoặc trồng cây thì những vùng đất trống sẽ trở nên hoang phí. Chính vì thế, giải pháp trồng đa canh kết hợp với nuôi lồng ghép sẽ khai thác hết các giá trị của đất cũng như tài nguyên, đáp ứng được nhu cầu lớn của thị trường, hạn chế tối đa trúng mùa mất giá. Ưu điểm Tận dụng hết diện tích sân vườn. Đảm bảo hiệu quả kinh tế cao. Tăng thu nhập một cách bền vững. Tránh tình trạng mất mùa, mất giá. Tận dụng hết nguồn thức ăn. Hạn chế tối đa các thiệt hại về mùa màng. Nhược điểm Đầu tư nhiều thời gian để chăm sóc cây ăn quả và cá. Diện tích đất rộng lớn. Mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá Có thể nói rằng, việc làm nông không hề đơn giản, chỉ cần áp dụng sai kỹ thuật hoặc một vấn đề nào đó xảy ra, mùa màng rất dễ bị thất thu, thua lỗ, mất mùa trầm trọng. Để giảm tối đa các thiệt hại về kinh tế, mùa màng, bà con dần chuyển sang trồng đa canh, nuôi cá trồng xe với các lọai cây ăn quả. Cá sẽ được nuôi ghép ở dưới ao. Tuy nhiên, không chỉ nuôi một loại cá, bởi cá ăn ở các tầng khác nhau nên bà con kết hợp nuôi nhiều loại cá sẽ hạn chế được tình trạng dư thừa thức ăn, tận dụng hết nguồn thức ăn trong ao và tăng cao hiệu quả kinh tế. Với cây ăn quả, bà con sẽ trồng trên bờ như cây sầu riêng, măng cụt, xoài,… Tùy thuộc vào từng vùng miền, bà con sẽ lựa chọn loại cây ăn quả phù hợp với từng loại đất trồng. Bởi đây là biện pháp đa canh, không chỉ tập trung vào một mô hình, mà là sự kết hợp độc đáo giữa trồng cây và nuôi cá. Do đó, bà con cần nắm vững được kỹ thuật quản lý đầu con để tránh bị hao hụt. Đây thật sự là vấn đề mà bà con cần lưu ý. Nếu không quản lý tốt, cá sẽ bị hao hụt đáng kể, dẫn đến thua lỗ khá lớn. Ngoài ra, để thu hoạch một lượt, bà con cần tính toán hợp lý với từng loại cá khi thả ghép và thời gian nuôi. Tránh trường hợp chênh lệch quá nhiều về thời gian thu hoạch. Đặc biệt, khi trồng đa canh, việc hết sức quan trọng là bà con cần quản lý nguồn nước thật tốt. Lúc này, nguồn nước thật sự là yếu tố quan trọng, ảnh hưởng nhiều đến cây trồng và cá được nuôi trong ao. Xem thêm Kỹ thuật trồng giàn nho trên sân thượng công nghệ cao Chăm sóc cá và cây ăn quả hợp lý Dù là với cây ăn quả hay cá, bạn cũng cần phải có biện pháp phòng bệnh thật tốt. Nếu lơ là, có thể đàn cá trong ao sẽ nhiễm bệnh, chết nhiều hoặc cây bị nhiễm sâu bệnh gây thiệt hại nhiều về năng suất. Do đó, bạn hãy theo dõi vườn cây ăn quả và ao cá thường xuyên. Xử lý kịp thời khi bênh vừa mới xuất hiện. Đối với cây trồng, nếu phát hiện cành, nhánh nào bị nhiễm sâu bệnh nặng thì hãy chặt bỏ ngay. Bà con cần phải có giải pháp chăm sóc cả cây ăn quả và cá. Tránh trường hợp chỉ chăm sóc tập trung ở một loại, sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của loại khác. Trong quá trình nuôi cá, bà con cần thay nguồn nước sạch thường xuyên. Vệ sinh thật sạch ao hồ sau mỗi mùa vụ để tránh bị nhiễm bệnh vào đợt nuôi sau. Những lưu ý khi trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá Để mang lại hiệu quả cao trong mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá, bạn cần phải lưu ý các vấn đề sau đây Diện tích canh tác rộng. Lựa chọn giống cây đạt chất lượng, không bị nhiễm sâu bệnh. Nên nuôi nhiều loại cá để không bị dư thừa thức ăn trong bể. Chú trọng chăm sóc, theo dõi cả cây trồng và cá. Có quy trình đếm số lượng cá phù hợp. Nên bón phân hữu cơ cho cây trồng. Có biện pháp phòng tránh dịch bệnh chặt chẽ để bệnh không bị nhiễm. Như vậy, mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá cũng không quá phức tạp. Tuy nhiên, khi áp dụng kỹ thuật này, đòi hỏi bạn phải chú trọng nhiều đến việc chăm sóc. Bạn cần phải có biện pháp, kỹ thuật chăm sóc song song cây trồng và cá đúng cách để thu được năng suất cao. Hy vọng với những chia sẻ trên sẽ giúp bạn nắm rõ và thành công với mô hình này. Hướng dẫn mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá thu được thu nhập khủng, năng suất cao và bền vững. Những lưu ý bạn cần phải biết khi trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá. Đăng bởi May nong nghiep xanh " chuyên cung cấp các loại máy nông nghiệp chính hãng đầu xịt, dây hơi, ống hơi, ống bùn, bình xịt điện, bình xịt máy, máy xạ phân, máy nổ, máy bơm nước, máy xịt rưả, cưa xích, máy cắt cỏ, máy hái chè... Nhập khẩu trực tiếp từ mỹ, Nhật, Đài Loan. Chính xách ưu đãi và bảo hành chính hãng toàn quốc. Cam đoan giá tốt nhất thị trường, ưu tiên cho cửa hàng đại lý lấy với số lượng lớn, bao giá toàn quốc cho khách hàng. Máy Nông Nghiệp Xanh Địa chỉ 64/5B Quốc Lộ 1A, P. Tân Thới Nhất, Quận 12 Số điện thoại 0945 524 726 Website Xem tất cả bài viết bởi May nong nghiep xanh Đã đăng Tháng Mười Hai 10, 2019Tháng Mười Hai 12, 2019 Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ Nội dung Text Kỹ thuật nuôi ghép trong các mô hình nuôi cá kết hợp KỸ THUẬT NUÔI GHÉP TRONG CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ KẾT HỢP Bộ môn Kỹ thuật nuôi cá nước ngọt Khoa Thủy sản – Đại học Cần Thơ 1. MÔ HÌNH NUÔI CÁ – LÚA KẾT HỢP I. Cơ sở khoa học của sự kết hợp lúa – cá 1. Tăng thêm thu nhập góp phần cải thiện đời sống nông dân Ở ĐBSCL có hàng triệu ha ruộng trồng lúa có thể nuôi cá kết hợp được. Tuy nhiên, trên thực tế số ruộng có thả cá nuôi rất ít. Phần lớn ở các ruộng lúa nông dân chỉ lợi dụng vào cá tự nhiên sau mỗi mùa thu hoạch. Nếu mỗi người đều cùng hiểu biết về lợi ích kinh tế và kỹ thuật thì sản phẩm tôm cá nuôi ở ruộng lúa sẽ làm tăng thêm thu nhập, cải thiện đời sống cho người dân. Hình 1. Mô hình Lúa – Cá kết hợp ở vùng ĐBSCL 2. Nuôi cá có kết hợp cấy lúa, năng suất lúa cao hơn so với ruộng không nuôi cá Khi vận hành mô hình canh tác Lúa – Cá kết hợp, do cá nuôi ở ruộng lúa, cá sục bùn để tìm mồi ở đáy ruộng, đảo dinh dưỡng từ nền đáy ruộng lúa, diệt cỏ dại, côn trùng, sâu bệnh hại lúa, đồng thời phân cá thải ra làm đất ruộng lúa giàu thêm dinh dưỡng. 3. Khả năng tiêu diệt và hạn chế sâu rầy của cá Ở ruộng nuôi cá kết hợp với cấy lúa, người dân rất hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu, nên giảm được nhiều công lao động và hạ giá thành sản phẩm. Tất nhiên, trong quá trình canh tác, nhằm bảo vệ vụ mùa, đảm bảo năng suất lúa canh tác, trong trường hợp lúa nhiễm sâu bệnh, người sản xuất có thể điều tiết nước quanh mương bao và ao liên kề để xử lý thuốc trừ sâu, sau 3 ngày xử lý thuốc, độc tố từ thuốc trừ sâu bị phân huỷ, lúc bấy giờ người nuôi cá dâng nước trở lại ruộng lúa, cá nuôi tiếp tục phát triển bình thường trong ruộng lúa. 4. Tăng thêm thức ăn cho cá Trong quá trình canh tác lúa, do việc trồng lúa cần phải có thời gian trục xạ đất, bón phân vô hay hữu cơ làm tăng thêm thức ăn cho cá, đồng thời trong quá trình canh tác các hạt lúa rụng cũng làm thức ăn tốt cho cá nuôi. Vì vậy cá nuôi ở ruộng chủ yếu dựa và thức ăn tự nhiên, nên ít đầu tư, tốn thêm các chi phí thức ăn cho cá. 5. Mối liên hệ giữa các thành phần trong mô hình nuôi cá – lúa kết hợp - Hạn chế côn trùng phá hại lúa, cỏ dại, ốc, các loại bệnh về lúa do cá tận dụng được nguồn thức ăn sẳn có trên đồng ruộng - Giảm việc sử dụng phân bón thuốc trừ sâu độc hại cho con người và môi trường sống. - Tiết kiệm được lượng giống và phân bón dùng cho hoạt động canh tác lúa - Tận dụng được thời gian nhàn rổi của bà con nông dân trong vụ lúa và thời gian nước lũ dâng lên. - Đa dạng đối tượng canh tác, hạn chế rủi ro và nâng cao thu nhập cho người sản xuất trong điều kiện ruộng lúa. 2. Đặc điểm một số loài cá nuôi phổ biến 1. Cá Mè vinh Barbodes gonionotus Cá Mè vinh là loài cá ăn thực vật, thành phần các loại thức ăn của chúng bao gồm thực vật thủy sinh cây cỏ thủy sinh thân mềm, rau muống, bèo, rong,..., côn trùng, ngoài ra cá cũng ăn thức ăn chế biến. Cá Mè vinh có tốc độ tăng trưởng tương đối nhanh, nuôi ghép trong ruộng lúa với mật độ thả từ 1 - 2 con/m2, thức ăn tự chế bổ sung từ các nguồn phụ phế phẩm nông nghiệp với Hình 2. Cá Mè vinh Barbodes gonionotus khẩu phần dao động từ 2 – 3%/khối lượng cá/ngày, trọng lượng cá có thể đạt từ 0,2 - 0,3 kg/con/sau 6 – 8 tháng nuôi. Trong thực tiển khai thác mô hình Lúa – Cá kết hợp, có thể thấy rằng cá Mè Vinh là một trong những đối tượng nuôi chính ở ruộng lúa. Sặc rằn Trichogaster pectoralis Cá Sặc rằn là loài cá thích sống ở nơi môi trường nước tỉnh ao, hồ, ruộng lúa, rừng tràm,... chúng có thể sống trong nước lợ. Trong quá trình sống, do cá có cơ quan hô hấp phụ thở khí trời nên cá có thể sống được ở thủy vực có hàm lượng oxy thấp. Nhiệt độ thích hợp cho cá phát triển từ 28 – 32 0C, pH từ 6 - 8. Hình 3. Cá Sặc rằn Trichogaster pectoralis Cá ăn tạp nhưng thiên về thực vật. Trong điều kiện nuôi ruộng, mật độ thả 1 - 2 con/4m2 có bổ sung thức ăn tinh, cá đạt trọng lượng dao động từ 80 - 100 gam sau 6 tháng nuôi. Rô phi Tilapia Cá Rô phi là loài cá đặc trưng vùng nhiệt đới. Các yếu tố môi trường thích hợp cho sự sinh trưởng và phát triển cá rô phi nhiệt độ 24 – 32 0C, pH - Cá rô phi là loài rộng muối, cá sống trong nước ngọt, lợ và mặn 32 ‰. Cá tăng trưởng khá, sau 8 tháng nuôi, cá đạt trọng lượng bình quân 300 - 500 Hình 4. Cá rô phi Oreochomis niloticus L. gram/con. 4. Cá Chép Cyprinus carpio Cá Chép phân bố rộng, cá sống chủ yếu trong nước ngọt. Nhiệt độ thích hợp cho cá Chép phát triển từ 22 – 32 0 C, pH dao động từ 7 - 8. Cá sống tầng đáy là chủ yếu, thức ăn của chúng bao gồm các sinh vật đáy nhuyễn thể, ấu trùng côn trùng, thực vật thủy sinh,.... Cá ăn được thức ăn chế biến cám, tấm, bột ngũ cốc, cá tạp, phế phụ phẩm Hình 5. Cá Chép Cyprius carpio nhà bếp,... Hường Helostoma temmincki Cá sống ở tầng nước giữa và tầng mặt, phân bố ở các thủy vực nước tỉnh. Nhiệt độ thích hợp cho cá phát triển từ 26 – 32 0C, pH 6,5 - Cũng như cá Rô đồng, cá Sặc rằn, cá Hường cũng có cơ quan hô hấp phụ thở khí trời nên có thể sống trong môi trường thiếu hay không có dưỡng khí trong khoảng thời gian nhất định. Cá ăn thực vật là chính, cá có khả năng tăng trưởng chậm, sau 6 - 8 tháng nuôi cá đạt trọng lượng bình quân 80 gam/con. Hình 6. Cá Hường Helostoma temmincki 6. Cá Tai tượng Osphronemus gouramy Lacepede, 1802 Cá Tai tượng là loài cá đặc trưng của vùng nhiệt đới. Cá có cơ quan hô hấp khí trời nên có thể sống được trong điều kiện thiếu oxy. Cá có thể chịu đựng được giá trị pH giảm còn 4,5 đồng thời có khả năng phát triển tốt ở pH 6,5 - 8, sống được ở nồng độ muối đến 8 ‰. Cá tăng trưởng nhanh trong khoảng nhiệt độ từ 26 – 32 0C, ở nhiệt độ thấp cá lớn chậm và Hình 7. Cá Tai tượng Osphronmus thường hay bị bệnh. Cá Tai tượng là loài cá ăn tạp thiên về gouramy thực vật. Giai đoạn nhỏ cá ăn động vật phù du, côn trùng; khi lớn cá ăn thực vật là chính. Cá Tai tượng là loài có kích thước lớn, tuy nhiên tốc độ sinh trưởng tương đối chậm, trong điều kiện ao nuôi sau một năm cá đạt trọng lượng từ – 1 kg/con. 6. Cá Mè trắng Hypophthalmychthys molitrix Cá Mè trắng Trung Quốc Hypophthalmychthys molitrix là loài cá đặc trưng của khu hệ cá đồng bằng ở Trung Quốc, cá phân bố chủ yếu ở lưu vực sông Trường Giang, sông Châu Giang, sông Tây Giang và sông Hắc Long Giang. Cá Mè trắng Trung Quốc được nhập vào Việt nam năm 1964. Trong các loại hình thủy vực cá phân bố chủ yếu ở tầng mặt và tầng giữa, hoạt động nhanh nhẹn, Hình 8. Cá Mè Trắng hay nhảy cao khỏi mặt nước khi có động. Cá thích sống Hypophthalmychthys molitrix trong môi trường nước thoáng, rộng, nơi sâu, hàm lượg oxygen cao, nhiệt độ thích hợp cho cá là 22 – 25 oC, pH dao động từ 7 - 8. Cá lớn nhanh, khi ương cá bột ở ao đất, sức lớn bình quân 1,2mm/ngày và tăng trọng 0,01 - 0,02 g/ngày. Từ cá hương ương thành cá giống, cá tăng trọng bình quân 4,19 g/ngày. Ở thời kỳ nuôi cá thịt, ở miền Bắc Việt Nam sau 1 năm đạt 0,5 - 0,7 kg, 2 năm 1,5 - 1,8 kg, 3 năm 4,6 kg, trong trường hợp cá biệt có con nặng tới 9 – 10 kg Cẩm Văn Lung, 1974. Tại Đồng Bằng Sông Cửu Long, trong điều kiện những ao rộng hay ở ruộng lúa ngập nước sâu vào mùa mưa cá lớn rất nhanh, sau một năm đạt 0,5 - 1 kg/con. III. CHỌN ĐIỂM VÀ XÂY DỰNG MÔ HÌNH NUÔI 1. Chọn vị trí xây dựng mô hình nuôi - Nguồn nước Vấn đề quan trọng hàng đầu trong quá trình nuôi cá là phải đảm bảo nguồn nước tốt và cấp thoát nước một cách chủ động. Điều cần lưu ý khi chọn điểm nuôi cá là phải biết được sự biến động của nguồn nước theo mùa và theo năm, đặc điểm khí tượng thuỷ văn của vùng để có thể dự đoán và ngăn chặn thất thoát cá nuôi trong mùa ngập lũ hoặc mùa mưa bão. - Chọn đất có đặc tính tốt, cơ cấu đất phải giữ được nước và không hoặc đất bị nhiễm phèn nhẹ. - Lịch thời vụ sản xuất nông nghiệp của địa phương để biết được mức độ ô nhiễm hiện tại và tiềm tàng do sử dụng nông dược trong sản xuất nông nghiệp. Những nơi sử dụng nhiều nông dược nhất là thuốc trừ sâu có tính lưu dẫn cao và thời gian phân hủy kéo dài sẽ làm ảnh hưởng đến cá nuôi. Khu vực nuôi cá nếu tiếp giáp với khu sản xuất màu sẽ có nguy cơ bị nhiễm độc nông dược do phun xịt hay khi cấp nước vào khu nuôi cá. - Thuận lợi trong việc đi lại giúp cho việc chăm sóc, quản lý, vận chuyển thức ăn, nguyên nhiên vật liệu cũng như tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp - thủy sản được dễ dàng. 2. Tiêu chuẩn kỹ thuật của mô hình Lúa – Cá kết hợp - Diện tích ruộng lúa khai thác mô hình kết hợp ít nhất m2. Diện tích ruộng lúa thích hợp nhất cho mô hình trong giới hạn từ 1 – 2 ha/mô hình/hộ nuôi. - Có ao ương nuôi liền kề hoặc 4 mương bao xung quanh, chiếm tỉ lệ khỏang 25 – 30 % so với tổng diện tích ruộng lúa. - Bờ bao quanh, có cống cấp và thoát nước nhằm điều tiết chất lượng nước trong hệ thống sản xuất kết hợp. 3. Thiết kế ruộng nuôi Cá – Lúa kết hợp Diện tích ruộng nuôi trong giới hạn khoảng 0,5 - 2 ha là thích hợp. Tùy theo điều kiện cụ thể, người dân có thể thiết kế hệ thống canh tác kết hợp theo nhiều dạng như dạng mương chữ L, dạng mương trung tâm, dạng mương xương cá. Trong mô hình canh tác này để tiện lợi và đạt hiệu quả cao trong quá trình vận hành nên chọn dạng mương bao quanh hoặc có ao liên kề với ruộng nuôi là thích hợp và hiệu quả nhất, do rất thuận lợi cho người tham gia sản xuất qui hoạch và định hướng phát triển sản xuất bền vững. a. Ao đất liền kề với ruộng canh tác lúa sản xuất kết hợp Với các chức năng ương, nuôi và dưỡng cá ao chứa ao đất liền kề với ruộng lúa có diện tích chiếm tỉ lệ nhỏ nhất từ 30 – 40 %, ao được thiết kế và xây dựng theo các tiêu chuẩn kỹ thuật và qui cách như sau - Ao có dạng hình chữ nhật là tốt nhất - Chiều sâu ao từ 1,8 – 2,5 m - Ao có hệ số mái thích hợp với độ sâu ao, tránh đất bờ ao không bị sụp lở - Ao cũng phải có cống cấp và cống thoát riêng biệt, nhằm chủ động được nguồn nước cho hệ thống ao nuôi. - Mực nước trong ao được điều chỉnh sao cho phù hợp theo các chức năng của ao sử dụng đồng thời gắn liền với hoạt động sản xuất của ruộng lúa. b. Bờ bao quanh - Bờ bao quanh được đắp và đầm nén chắc chắn theo qui cách như sau − Chiều rộng mặt bờ 2 - 3 m − Chiều rộng chân bờ 3 - 4 m − Chiều cao bờ phải cao hơn mực nước cao nhất trong năm giới hạn từ 20 – 30 cm - Tác dụng của bờ bao quanh − Giữ không cho cá nuôi thoát ra ngoài và cá tạp xâm nhập vào trong. − Giữ nước không bị rò rĩ, làm thay đổi môi trường nuôi. − Để sử dụng hiệu quả diện tích đất sản xuất, bờ bao có thể trồng dưa, khổ qua, bí, mướp, ớt để tăng thêm thu nhập − Có thể đi lại trên bờ dễ dàng để chăm sóc và quản lí ruộng canh tác. c. Mương bao quanh ruộng lúa - Đào cách bờ 0,5 m để tránh đất đá xói lở từ bờ xuống mương - Chiều rộng mương Bề rộng mặt 3 m; Bề rộng đáy là 2,5 m - Chiều sâu mương bao là 1,2 m - Mương dốc dần về phía cống - Mương bao quanh có tác dụng - Giữ được lượng nước quanh năm, để chứa cá khi làm đất cấy lúa cho các vụ sản xuất kế tiếp - Giữ và duy trì sự hoạt động của cá, khi sử dụng thuốc trừ sâu để trị bệnh cho lúa - Nuôi giữ và dồn cá khi thu hoạch - Lấy nước để tưới hoa màu quanh bờ d. Cống cấp và thoát nước - Mỗi ruộng cần có ít nhất một cống, cống có thể bằng xi măng, ống sành hay gỗ tuỳ điều kiện gia đình, tốt nhất nên dùng cống xi măng - Tác dụng của cống - Chủ động điều tiết nước cấp và thoát nước cho ruộng lúa. - Tháo nước cho ruộng lúa sạ, cấy lúa khi sử dụng thuốc trừ sâu và khi thu hoạch. e. Mặt trảng ruộng lúa Là phần mặt ruộng còn lại dùng để trồng lúa. Để thuận lợi cho việc canh tác lúa cần có kế hoạch điều chỉnh mức nước trên ruộng, mặt ruộng cần được làm bằng phẳng. Mặt ruộng Bờ bao quanh Lưới chắn Mặt cắt ngang ruộng lúa nuôi cá kết hợp Mương bao Ao Ruộng lúa Sơ đồ. Ao và ruộng lúa liên kề trong mô hình Lúa – Cá kết hợp 12 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Sơ đồ. Lịch thời vụ cho mô hình sản xuất Đông – Xuân Lúa –cáCá kết hợp Vụ nuôi Hè - Thu IV. CÁC MÔ HÌNH NUÔI CÁ TRONG RUỘNG LÚA 1. Nuôi xen canh Nuôi kết hợp - Ưu điểm của mô hình o Tăng thu nhập trên một đơn vị diện tích ruộng lúa. o Tận dụng mặt nước và thức ăn tự nhiên có sẵn trên ruộng. o Cá ăn côn trùng, rong tảo, đồng thời thải phân bổ sung chất dinh dưỡng làm lợi cho ruộng lúa. o Sử dụng phân bón cho lúa sẽ làm gia tăng thức ăn tự nhiên của cá. - Hạn chế của mô hình cá – lúa kết hợp o Mật độ thả nuôi rất thấp 0,5 – 1 con/m2. Năng suất cá nuôi thấp từ 300 – 400 kg/ha. Trong điều kiện thả 2 con/m2, trong quá trình nuôi có cho cá ăn bổ sung thức ăn tự chế từ các nguồn phụ phế phẩm nông nghiệp từ 2 – 3 %/khối lượng/ngày, năng suất cá nuôi có khả năng tăng lên 700 – 800 kg/ha. o Các giống lúa canh tác hiện nay phần lớn dễ nhiễm sâu rầy, do đó việc sử dụng nông dược trong canh tác lúa là điều khó tránh. o Mức nước trên mặt ruộng đối với canh tác lúa khoảng 10 - 20cm, với mức nước này sẽ gây ra biến động lớn về một số yếu tố môi trường. Hơn nữa khi lá lúa ngập nước phân hủy sẽ làm tiêu hao oxy trong nước ảnh hưởng xấu đến cá nuôi. 2. Nuôi luân canh Một vụ lúa luân canh với 1 vụ cá, tôm - Ưu điểm o Lợi nhuận mang lại từ hoạt động nuôi cá cao hơn canh tác lúa. o Tăng độ phì nhiêu của đất do thức ăn, phân của cá tích lũy ở mặt ruộng. o Giảm chi phí cho việc chuẩn bị ruộng và phân bón cho vụ Đông - Xuân. - Hạn chế o Chi phí đầu tư ban đầu lớn cho công trình, đê bao quanh và lưới chắn xung quanh. o Vốn đầu tư cao về con giống cũng như thức ăn, chăm sóc, bảo vệ. o Yêu cầu người nuôi phải hiểu biết đối tượng nuôi và quy trình kỹ thuật ứng dụng. V. CÁC BIỆN PHÁP KỸ THUẬT VẬN HÀNH MÔ HÌNH LÚA – CÁ 1. Chuẩn bị ruộng lúa nuôi cá - Sau khi thu hoạch lúa, dọn sạch rơm rạ, cỏ trên ruộng lúa; sên vét lớp bùn đáy ở mương bao, chỉ để lại lớp bùn 15 - 20 cm. Cho nước vào ngập ruộng ngâm vài ngày rồi xả bỏ. Những ruộng có hệ thống mương bao mới đào thì cần lấy nước vào ngâm vài lần để rửa và xổ phèn. - Bón vôi sử dụng vôi nông nghiệp CaCO3 hay vôi nung CaO 10 - 15 kg/100m2. Bón vôi sau khi đáy mương bao đã được tát cạn, vôi được rải khắp mương và bờ ruộng. Bón vôi ngoài việc diệt tạp, tiêu độc đáy mương nó còn tạo điều kiện cho giá trị pH được điều chỉnh thích hợp, thuận lợi trong việc tạo thức ăn tự nhiên ban đầu có ích cho cá nuôi giai đoạn nhỏ. - Phơi mặt ruộng và đáy mương bao khoảng 2 - 3 ngày, tránh phơi quá lâu làm cho mặt ruộng bị nứt nẻ nhiều, đất ruộng nhiễm phèn có thể bị xì phèn. - Cấp nước vào ruộng nuôi phải qua lưới lọc lưới cước a = để ngăn chặn địch hại và tép cá tạp vào làm giảm sản lượng nuôi và cạnh tranh thức ăn. Khi mực nước trong mương bao đạt 1,2 m thì có thể bón phân vô cơ DAP từ 100 - 150 g/100m2 để gây màu nước hoặc phân hữu cơ 7 – 10 kg/100m2. Lợi ích của việc bón phân là để hạn chế tảo đáy phát triển, tảo sẽ hấp thu các sản phẩm Nitơ và Phospho trong nước hạn chế nguồn gây ô nhiễm và làm ổn định nhiệt độ, pH. 2. Chọn đối tượng đầu tư khai thác a. Chọn giống lúa Mô hình lúa – cá kết hợp là mô hình tận dụng triệt để nguồn thức ăn tự nhiên trên ruộng lúa và hạn chế tối đa việc sử dụng hoá chất trên đồng ruộng do đó cần phải chọn giống lúa có thể kháng sâu bệnh tốt như MTL – 141, MTL – 149, MTL – 159, IR60820 – 81 - 2 - 1, IR64 …Tốt nhất nên chọn phương pháp sạ hàng để sạ lúa b. Chọn loài cá thả nuôi Mặc dù phần lớn các loài cá nước ngọt đều có thể được chọn nuôi trong ruộng. Tuy nhiên khi chọn loài cá thả nuôi cần lưu ý - Đối tượng nuôi phải có khả năng thích nghi, phát triển tốt và ăn các loại thức ăn tự nhiên có sẵn trong ruộng. - Khả năng đầu tư thức ăn, phân bón của người nuôi. - Đảm bảo số lượng giống thả. - Điều quan trọng là thị hiếu của người nuôi và nhu cầu của thị trường tiêu thụ. Các đối tượng phổ biến hiện nay được nuôi trong ruộng lúa là cá Mè vinh, Chép, rô phi, Sặc rằn, Rô đồng, Hường, Bống tượng và Thát lát... 3. Kỹ thuật nuôi cá trong mô hình Lúa – Cá kết hợp Mật độ thả cá nuôi trong ruộng lúa kết hợp Mật độ cá thả nuôi còn tuỳ thuộc vào độ màu mỡ của nước và lượng thức ăn cung cấp bổ sung. Do vậy trong ruộng lúa, các loài cá nuôi có thể thả cá với mật độ liên hệ đến khả năng quản lý ruộng nuôi kết hợp như sau - Không cung cấp thức ăn bổ sung 0,5 – 1 con/m2 - Cung cấp thức ăn bổ sung bằng những phụ phế phẩm nông nghiệp ở địa phương, khẩu phần 2 - 3 %/khối lượng cá/ngày 2 con/m2 - Ruộng nuôi có đầu tư thức ăn bổ sung thông thường, khẩu phần dao động từ 5 – 7 %/khối lượng/ngày thì mật độ thả nuôi có thể từ 3 - 5 con/m2. Chất lượng con giống thả nuôi là rất quan trọng, do đó phải chọn cá khỏe, có kích cỡ tương đối đồng đều, màu sắc bóng sáng, bơi lội nhanh nhẹn. Cỡ cá giống từ 200 - 300 con/kg. Cơ cấu thả ghép trong mô hình nuôi kết hợp Lợi ích của việc nuôi kết hợp giữa các loài cá thả nuôi - Tận dụng không gian, tầng nước để cá có thể phân bố tồn tại, sử dụng nguồn thức ăn trong hệ thống nuôi do các đối tượng chọn nuôi có tính ăn và tầng nước sinh sống khác nhau. - Tăng năng suất trên một đơn vị diện tích mặt nước. Hạn chế rủi ro do thị trường các loài cá nuôi biến động. - Tỉ lệ thả kết hợp giữa các loài cá nuôi có thể tham khảo với các công thức sau Công thức 1 Loài cá thả nuôi Tỉ lệ % Mè vinh 50 Rô phi 30 Chép 20 Công thức 2 Loài cá Tỉ lệ % Mè vinh 50 Rô phi 20 Sặc rằn 20 Chép 10 Công thức 3 Loài cá Tỉ lệ % Mè vinh 50 Rô phi 20 Mè Trắng hay Mè hoa 15 Chép 15 Thời gian sạ lúa và thả cá nuôi • Sạ lúa - Vụ Hè – Thu bắt đầu từ khoảng giữa tháng 2 đến giữa tháng 6, sau khi kết thúc vụ đông – xuân - Vụ Đông – Xuân bắt đầu sau khi nước rút và thu hoạch các loài cá, tháng 11 đến tháng 3 • Thả cá - Nên thả cá sớm hơn sau khi sạ lúa vài ngày vào khoảng giữa cuối tháng 2. Thả cá giống vào ruộng lúa sớm sẽ có lợi cho mô hình hoạt động. - Cá dữ ít hoặc không có nên tỷ lệ sống đạt rất cao Thời gian nuôi dài, cá lúc thu hoạch lớn lúc đầu cá giống được thả ở ao trử và mương bao chưa cho lên mương ruộng. Sau khoảng 40 – 50 ngày thì dâng nước lên cho cá nuôi vào ruộng, lúc này lúa canh tác đã lớn. Vận chuyển và thả cá nuôi Nên vận chuyển cá lúc trời mát để tránh gây sốc và tổn thương cho cá. Nên thả cá lúc sáng sớm hay chiều mát. Trước khi thả cá cần ngâm bao trong nước ao từ 10 - 20 phút để cân bằng nhiệt độ bên trong bao và bên ngoài Hình 8. Thả giống cá nuôi trong ruộng lúa môi trường nước. Khi nhiệ t độ bên trong và bên ngoài bao tương đối cân bằng thì mở miệng bao cho nước bên ngoài vào trong bao, sau đó hạ từ từ cho cá bơi ra bên ngoài. 6. Quản lý cá nuôi Thức ăn bổ sung Một trong những yếu tố quan trọng quyết định sự thành công trong hoạt động nuôi thủy sản là nhân tố thức ăn Tacon, 1995. Do vậy, để cá nuôi có thể phát triển tốt, ruộng lúa rất cần được bổ sung thức ăn cho cá nuôi mhằm đảm bảo chất lượng dinh dưỡng và số lượng cho ăn. Thức ăn tươi bao gồm cá, tép, cua, ốc, hến...các phế phẩm từ nhà máy chế biến thủy sản. Thức ăn tươi rất dễ làm chất lượng nước xấu đi nhanh chóng, hệ số tiêu tốn thức ăn cao. Thức ăn viên công nghiệp, thức ăn tự chế biến các thành phần dinh dưỡng đã được phối chế phù hợp với từng giai đoạn tăng trưởng của đối tượng nuôi. Qui trình công nghệ sản xuất thức ăn hiện đại đảm bảo chất lượng thức ăn, thời gian bảo quản lâu, hệ số thức ăn thấp, ít ảnh hưởng đến chất lượng nước trong hệ thống nuôi. Trong quá trình nuôi, tuỳ vào điều kiện thực tế, có thể kết hợp thức ăn viên và thức ăn tự chế biến. Một số công thức thức ăn được phối trộn như sau - Công thức 1 Cám 70 % + Bột cá 25 % + Chất kết dính 5 % - Công thức 2 Cám 70 % + Ốc ruột xay nhỏ 25 % + Chất kết dính 5 % Phương pháp cho cá ăn - Trong thời gian đầu cá còn nhỏ khả năng bắt mồi kém, yêu cầu thức ăn có chất lượng dinh dưỡng cao, do đó nên sử dụng thức ăn viên nổi hàm lượng đạm từ 25 – 30 %. Cho ăn 3 - 4 lần/ngày. - Khi cá lớn 30 – 50 g/con nên cho ăn bổ sung thức ăn tinh như tấm nấu chín phối trộn với bột cá hoặc ốc, cua xay nhỏ. - Lượng cho thay đổi theo tháng nuôi Hai tháng đầu 10 % trọng lượng cá, tháng thứ 3 - 4 cho ăn 7 %, tháng 5 - 6 cho ăn 5 % và những tháng sau cho ăn 3 % tuy nhiên lượng cho ăn phải được điều chỉnh theo mức độ ăn mồi của cá. Để điều chỉnh lượng cho ăn phù hợp cần lưu ý một số yếu tố như - Theo dõi mức độ ăn mồi của cá, nếu sau 30 phút cá ăn hết là đạt yêu cầu. Trường hợp cá ăn hết nhanh trong thời gian ngắn thì phải tăng thêm lượng thức ăn. - Khi nước ao bị dơ hay có mùi nên giảm lượng cho ăn. Thời kỳ sử dụng nông dược trên ruộng. Lúc này cá ở dưới mương 10 – 15 ngày, cho cá ăn bằng cách rãi điều trên mặt hoặc cho ăn vào sàn tập trung ở nhiều nơi trong mương. 7. Chăm sóc và quản lý lúa Sau khi lúa sạ 3 – 5 ngày tiến hành cho nước vào ruộng, sau đó điều chỉnh mực nước theo tốc độ phát triển của cây lúa, nhằm mục đích tạo điều kiện cho cây lúa tăng trưởng tốt, đồng thời ngăn chặn và hạn chế cỏ dại phát triển. Công việc bón phân cần được xem xét kỷ nhằm tránh thiếu hoặc quá dư không tốt cho cây lúa và tạo kiện cho sâu bệnh phát triển. Có thể chia làm ba đợt bón phân như sau − Đợt 1 Từ 10 – 15 ngày sau khi sạ lúa, bón phân Ure liều lượng 45 – 55 kg/ ha. − Đợt 2 Từ 25 – 30 ngày sau khi sạ lúa bón phân Ure liều lượng 65 – 70 kg/ha và DAP liều lượng 45 – 55 kg/ha − Đợt 3 Từ 40 - 45 ngày sau khi sạ lúa, bón phân + Ure liều lượng 45 – 55 kg/ha + NPK liều lượng 45 – 55 kg/ha - Ngoài việc sử dụng phân bón nông dân còn xịt các loại thuốc khác để ngừa bệnh, giúp chắc hạt, rướt hạt hay hạt bắt đầu ngậm sửa với các loại thuốc như Regent, Topsin, Alvil… - Đối với thuốc trừ sâu thì áp dụng phương pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp IPM nên không phun thuốc trừ sâu. - Sau khi lúa đạt 90 – 100 ngày tuổi thì lúa này đã chín có thể thu hoạch được. - Hoạt động điều tiết mực nước trên ruộng - Tuần đầu mới thả cần phải giữ cá ở mương, sau khi sạ lúa được 40 – 50 ngày tuy nhiên đối với ruộng cấy lúa thì sau 20 – 25 ngày thì dâng nước để cá lên ruộng tìm kiếm thức ăn. Trong suốt thời gian chăm sóc lúa và cá nuôi nên duy trì mức nước tối đa thường từ 60 – 120 cm. - Khi sử dụng nông dược hoặc bón phân hoá học, phải rút nước cho cá xuống ao liên kề, mương bao quanh chờ 3 – 5 ngày thuốc hết độc do ánh sáng hay nhiệt độ tăng cao phân hủy thì cấp nước trở lại cho cá lên ruộng. - Sau khi thu hoạch lúa Hè – Thu, cấp nước lên ruộng đến mức tối đa cho cá mau lớn. - Khi sử dụng thuốc nông dược cần lưu ý các loại thuốc không được sử dụng như Furazon, Fastac, Thiodan, Decis, Sherpa. 8. Quản lý chất lượng nước hệ thống nuôi cá kết hợp Thay nước cho hệ thống nuôi cá kết hợp Thay nước khi chất lượng nước xấu đi, nước có mùi hôi,... cá nổi đầu vào sáng sớm, chỉ nên thay nước khoảng 20 - 30 % để tránh tình trạng cá bị sốc. Việc thay nước sẽ làm tăng thêm oxy, giảm các chất độc trong hệ thống nuôi, kích thích cá hoạt động và bắt mồi. Lưu ý khi thay nước phải xác định được nguồn nước cấp có đảm bảo yêu cầu về chất lượng hay không để tránh tình trạng làm xấu đi hoặc ô nhiễm chất lượng nước trong ruộng nuôi. Vào đầu mùa mưa, mùa ngập lũ phải thường xuyên kiểm tra đăng, cống,...dọn cỏ quanh bờ bao quanh tránh để nước dâng cao ngập cỏ gây phân huỷ vật chất hữu cơ làm suy giảm hàm lượng oxygen cho hệ thống nuôi kết hợp. Nông dược sử dụng trong ruộng lúa Trong quá trình nuôi lưu ý việc sử dụng nông dược trong canh tác lúa cũng như hoa màu của các nông hộ kế cận để hạn chế đến mức thấp nhất khả năng nhiễm sang ruộng nuôi cá. Nhiệt độ nước Để nhiệt độ trên bề mặt ruộng lúa không biến động lớn, mực nước trên bề mặt ruộng lúa thấp nhất phải đạt được từ 60 – 120 cm, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các loại thức ăn tự nhiên làm thức ăn và không gian cho cá nuôi trong ruộng lúa hoạt động và phát triển. Oxygen DO ppm Trong ruộng lúa nuôi kết hợp hàm lượng oxy hoà tan trong nước có sự biến động khá cao giữa ngày và đêm, thấp nhất vào lúc sáng sớm và cao nhất lúc 3 – 4 giờ chiều. Để đảm bảo hàm lượng oxy cao trong ruộng nuôi lưu ý thời điểm cải tạo ruộng nuôi phải dọn sạch rơm rạ trên mặt ruộng để hạn chế phân hũy hữu cơ khi cấp nước vào. Biện pháp để tăng cường và ổn định oxy ở mức cao là thay nước khi nước có màu quá xanh màu xanh đậm hay có màu xám. pH nước pH trong hệ thống nuôi biến động theo sự phát triển của tảo. pH tăng khi tảo quang hợp và phát triển mạnh. Những cơn mưa đầu mùa, nhất là đối với những hệ thống nuôi mới xây dựng, sẽ rửa phèn từ bờ xuống hệ thống nuôi làm pH giảm. Ngoài ra sự phân huỷ mùn bả hữu cơ ở đáy ao cũng làm cho pH ở tầng này thấp. Dùng vôi CaO hay CaCO3 liều từ 7 - 10 kg/100m2 rải quanh bờ trước những cơn mưa lớn. Nếu pH nước xuống dưới 7 thì dùng vôi nông nghiệp CaCO3 hoặc Dolomite đá vôi đen CaMgCO32 bón với lượng 2 - 3 kg/100m2. Địch hại Bao gồm các loài cá tạp, cá dữ, cua, rắn, ếch, chim,... tấn công trực tiếp đến cá hay gián tiếp thông qua sự cạnh tranh thức ăn. Để hạn chế các đối tượng này bờ bao cần phải có lưới đăng chắn bao quanh ruộng lúa, ao liên kề và nguồn nước trước khi vào hệ thống nuôi phải được cấp qua lưới lọc. 9. Thu hoạch sản phẩm Sau 6 - 7 tháng nuôi, bơm nước hạ dần mức nước ruộng để cá tập trung xuống mương bao, sau đó dùng lưới kéo, số còn lại tát cạn và thu hoạch bằng tay. Năng suất cá nuôi trong ruộng lúa có thể đạt dao động từ 700 – kg/ha. Năng suất cá nuôi dao động tùy thuộc vào đối tượng thả và mức độ đầu tư thức ăn. 10. Một số lưu ý trong hoạt động phòng bệnh cho các loài cá nuôi Hình 9. Thu hoạch cá nuôi trong ruộng lúa Nguyên nhân làm cá nhiễm bệnh Cá nhiễm bệnh là kết quả tương tác chủ yếu giữa ba nhân tố Môi trường - Tác nhân gây bệnh - Ký chủ bản thân cá. - Yếu tố môi trường sự biến động lớn về nhiệt độ, độ pH và hàm lượng oxy hoà tan trong nước thấp sẽ gây sốc hoặc làm cho hoạt động của cá bị suy yếu. - Tác nhân gây bệnh bao gồm bệnh truyền nhiễm virus, vi khuẩn, nấm, bệnh ký sinh trùng nguyên sinh động vật, giun sán, giáp xác,... và các sinh vật gây nguy hiểm cho cá côn trùng nước, cá dữ, rắn, ếch, chim... làm tổn thương đến cá tạo điều kiện cho bệnh ký sinh hay bệnh truyền nhiễm phát triển. - Yếu tố ký chủ Sức đề kháng của cá đối với bệnh. - Yếu tố con người - kỹ thuật nuôi Vận chuyển, đánh bắt làm tổn thương, xây xát cá - Quản lý chăm sóc hệ thống canh tác không tốt, mật độ thả nuôi quá cao. Để hạn chế dịch bệnh xảy ra cho cá cần làm tốt các khâu - Cải tạo ruộng nuôi nhằm hạn chế mầm bệnh phát triển và tạo môi trường thuận lợi cho các loài cá ương nuôi phát triển. - Chọn giống tốt và xử lý cá không nên thả cá mật độ quá dầy, tốt nhất thả 1 - 2 con/m2. Cỡ cá thả từ 250 - 300 con/kg, cá khoẻ, không bị dị hình, không bị xây xát. Cá khi mới mang về cần tắm trong nước muối, pha 15 g muối trong 1 lít nước, ngâm cá trong 15 phút lưu ý không được để cá thiếu oxy trong khi đang ngâm cá. - Chuẩn bị tốt vào thời điểm giao mùa hay mùa mưa bão vào thời điểm giao mùa khả năng phòng chống bệnh của cá yếu, các mầm bệnh dễ phát triển, cá dễ bị nhiễm bệnh. Bón vôi bột quanh bờ vào đầu mùa mưa, dọn cỏ xung quanh bờ. Đối với ruộng canh tác mới xây dựng, môi trường nuôi thường thay đổi, pH giảm, rất cần lưu ý biện pháp xử lý phèn thông qua việc bón vôi bột trên bờ bao quanh ruộng định kỳ nhằm tạo môi trường nuôi với giá trị pH nước ổn định. - Thay nước khi thay nước cần lưu ý phải đảm bảo nguồn nước tốt, chỉ thay nước khi cần thiết để tránh làm sốc cá; mỗi lần thay chỉ nên thay khoảng 20 – 30 % tổng lượng nước trong ruộng nuôi. Để phòng cá nhiễm bệnh, sau khi thay nước nên dùng vôi bột với liều lượng từ 2 – 3 kg/100 m2 hòa tan và tạt khắp ruộng nuôi. Cần phải thận trọng trong việc sử dụng formol cho tôm nuôi trong ruộng lúa, do formol khi xử lý đạt kết quả nhưng chúng sẽ làm giảm DO trong ao hay mương bao quanh ruộng lúa. Thay nước mới thông qua bơm nước là giải pháp khắc phục. - Chăm sóc cá tốt để tăng sức đề kháng bệnh, cho cá ăn đầy đủ về số lượng thức ăn cũng như thành phần dinh dưỡng phải đảm bảo. Vào những ngày thời tiết xấu nên giảm lượng cho ăn và tăng cường thức ăn giàu dinh dưỡng. Mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá hiện nay được nhiều bà con nông dân áp dụng để phát triển kinh tế. So với các mô hình chỉ trồng cây ăn quả hay chỉ nuôi cá, mô hình kết hợp này giúp khai thác tối đa giá trị của đất, tài nguyên, tận dụng được nguyên vật liệu, hạn chế tình trạng được mùa mất giá, từ đó mang lại hiệu quả kinh tế ổn định, bền vững cho bà con nông dân. Để xây dựng mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá hiệu quả, Kênh nông nghiệp hướng dẫn bà con cách chọn giống cá, cây ăn quả và cách chăm sóc cây trồng, cá nuôi đúng cách. 1. Chọn giống cá nuôi và giống cây ăn quả để xây dựng mô hìnhKhi lên kế hoạch xây dựng mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá, bà con cần phải xác định được loại cá nuôi và giống cây ăn quả phù hợp. Việc lựa chọn giống cá, giống cây ăn quả phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như tình trạng đất đai, vùng trồng, điều kiện, khí hậu thời tiết nơi xây dựng mô hình thích hợp nuôi giống cá, trồng cây gì, nhu cầu tiêu thụ của thị trường, kỹ thuật nuôi trồng,... Nếu trồng một loại cây ăn quả hoặc chỉ nuôi cá, khi gặp điều kiện bất lợi khiến mùa màng thất thu hay giá cả bị sụt giảm sẽ gây nên tình trạng thua lỗ. Trong khi đó, việc áp dụng kỹ thuật nuôi trồng đa canh sẽ hạn chế tối đa việc thất thu từ làm nông nghiệp. Chọn đối tượng cá nuôi Bà con cần chọn loại cá nuôi phù hợp, giống cá có thể giúp tận dụng nhiều chất thải của vườn. Một số loại cá dễ nuôi, bà con có thể chọn nuôi như cá mè trắng, cá rô phi, cá trắm cỏ. Nếu ao nuôi có nhiều bùn bã hữu cơ thì nên chọn nuôi cá trôi Ấn Độ, cá trôi ta, cá mè vinh. Thả cá với mật độ vừa phải hoặc chọn đối tượng để nuôi ghép thích hợp cho cá phát triển đồng đều. Bà con chọn nuôi nhiều loại cá, mỗi tầng khác nhau nên kết hợp nuôi nhiều loại cá để tận dụng hết nguồn thức ăn trong hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá phát triển mạnh ở nhiều địa phương Nguồn InternetChọn cây ăn quả để trồng Trên bờ, bà con chọn trồng các loại cây ăn quả cho giá trị kinh tế cao như cây sầu riêng, bưởi da xanh, măng cụt, xoài, vải thiều,… Tùy thuộc vào khí hậu, điều kiện thổ nhưỡng của từng vùng miền mà bà con chọn lựa loại cây trái phù hợp với từng loại đất dựng mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá, bà con cần nắm vững kỹ thuật quản lý đầu con để tránh hao hụt. Nếu khâu quản lý không tốt, cá sẽ bị hao hụt dẫn đến thua lỗ thu hoạch một lượt, bà con nên tính toán cụ thể đối với từng loại cá khi thả ghép và thời gian nuôi nhằm tính toán thời gian thu hoạch không bị chênh lệch quá nhiều. Trong kỹ thuật nuôi trồng đa canh, bà con cần đặc biệt chú trọng đến việc quản lý nguồn nước. Bởi nguồn nước đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát triển ao nuôi và vườn cây ăn quả giúp mô hình nông nghiệp đạt hiệu quả cao. 2. Chăm sóc cá và cây ăn quả đúng cách Đối với mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá, bà con cần chú trọng các biện pháp phòng bệnh cho cá và cây trồng thật tốt. Tránh tình trạng cây bị nhiễm sâu bệnh trên diện rộng hay đàn cá trong ao nhiễm bệnh số lượng lợn, chết nhiều gây thiệt hại về năng con theo dõi vườn cây ăn quả, ao cá thường xuyên để phát hiện và xử lý kịp thời khi bệnh mới xuất hiện. Đối với cây ăn quả, nếu phát hiện sâu bệnh chớm xuất hiện ở bất kỳ cành, lá nào thì nên nhanh chóng ngắt, chặt bỏ, mang ra khỏi vườn và tiêu hủy để tránh bệnh lâu lan. Kết hợp thăm nom, chăm sóc cả cây ăn quả và cá. Tránh trường hợp chỉ tập trung chăm sóc một loại, làm ảnh hưởng đến chất lượng của loại với ao cá nuôi, bà con cần thay nguồn nước thường xuyên, vệ sinh ao nuôi sau mỗi mùa vụ thu hoạch để phòng ngừa nguồn bệnh từ vụ trước lây lan sang vụ sau. Mô hình trồng mít thái kết hợp nuôi cá mang đến thu nhập cao cho người nông dân Nguồn InternetNhững lưu ý khi trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cáNhằm giúp mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá mang lại hiệu quả cao, bạn cần lưu ý một số vấn đề trong cách xây dựng mô hình Diện tích canh tác, nuôi trồng phải chọn giống cây ăn quả, cá nuôi đạt chất lượng, không bị nhiễm nuôi nhiều loại cá trong ao để tránh tình trạng dư thừa thức ăn trong bể nuôi. Thường xuyên theo dõi, quan sát, chú trọng khâu chăm sóc cả cây trồng và quy trình, phương pháp đếm số lượng cá, quản lý đàn cá phù tiên bón phân hữu cơ cho cây biện pháp phòng ngừa dịch bệnh chặt chẽ cho cây trồng, cá nuôi đúng dựng mô hình trồng cây ăn quả kết hợp nuôi cá đang là hướng phát triển kinh tế được nhiều vùng nông thôn áp dụng nhằm hạn chế rủi ro do mất mùa, ảnh hưởng của yếu tố thời tiết, giá cả thị trường,... đến mô hình nông nghiệp. Từ đó, mang đến hiệu quả kinh tế cao và thu nhập ổn định cho bà con nông dân. >>> Xem thêm Những mô hình nông nghiệp mới, áp dụng công nghệ hiện đại trên thế giới- Thông tin tham khảo được Bác Sĩ Nông Nghiệp tổng hợp -

kỹ thuật nuôi cá kết hợp trồng cây